Platform Ekonomisinde Müzik Endüstrisi ve Türkiye'de Bağımsız Sanatçıların Konumsallıkları

Serra Sezgin; Mutlu Binark; Erman M. Demir; Gökçe Özsu

doi:10.24955/ilef.1393896

EN TR

The Music Industry in the Platform Economy and the Positionalities of Independent Artists in Turkey

Abstract

Platformization and the platform economy are creating new challenges for artists in terms of music production and monetization. The algorithmic curation applied by music streaming platforms plays an important role in shaping listener preferences and artist production. Platform capitalism determines digital business models through algorithmic curation, while independent artists try to turn their digital skills into performance capital and generate income within a “do it yourself” culture. This study examines the strategies developed by independent musicians in Turkey and their positionalities in the face of the phenomenon of platformization within the context of the relationship between the volume of artists’ performance capital and digital capital. The aim of the study is to find out how platformization affects the position of independent artists. Through a field study, the paper focuses on how independent artists understand the phenomenon of platformization and the concepts of performance capital and digital capital. In-depth interviews lasting between forty-five and ninety minutes were conducted with artists participating in the field research to illuminate the extent to which current actors in the music industry understand and experience platformization, the context surrounding independent artists, and the relationships, conflicts, and reconciliations that shape their positions. The field research started in October 2021 and continued until June 2022. The research findings indicate that in the face of the phenomenon of platformization in Turkey, artists are striving to expand the volume of their performance capital and digital capital, and that the responsibility for making it in the industry falls on the shoulders of the artists. In this context, independent artists in Turkey hold an optimistic outlook towards global music streaming platforms and the platform economy, but they are in a vulnerable position in the face of digital business models. Under the platformization process, the unequal position of independent artists in the music industry in Turkey continues.

Keywords

Platform Ekonomisinde Müzik Endüstrisi ve Türkiye'de Bağımsız Sanatçıların Konumsallıkları

Öz

Platformlaşma ve platform ekonomisinin, müzik üretimi ve gelir elde etme süreçlerinde sanatçılar için yeni zorluklar yarattığı görülmektedir. Müzik akışım platformlarının uyguladığı algoritmik kürasyon da bu bağlamda dinleyici tercihlerini ve sanatçı üretimini şekillendirmede önemli rol oynar. Platform kapitalizmi, algoritmik kürasyon aracılığıyla dijital iş modellerini belirlerken bağımsız sanatçılar dijital yeteneklerini performans sermayesine çevirmeye ve “Kendin Yap” kültürü ile gelir elde etmeye çalışmaktadır. Bu çalışma Türkiye’deki bağımsız müzisyenlerin geliştirdikleri stratejileri ve platformlaşma olgusu karşısındaki konumsallıkları, performans ve dijital sermaye hacimleri arasındaki ilişki kapsamında incelemektedir. Araştırmanın temel amacı, platformlaşmanın bağımsız sanatçıların konumunu nasıl etkilediğini ortaya çıkarmaktır. Bu kapsamda bağımsız sanatçıların platformlaşma olgusunu nasıl kavradığı, performans ve dijital sermaye kavramları odağa alınarak saha çalışması üzerinden ele alınmaktadır. Çalışma kapsamında, saha araştırmasına katılan sanatçılarla 45-90 dakika arası süren derinlemesine görüşmeler gerçekleştirilmiş, bu sayede müzik endüstrisindeki mevcut aktörlerinin, platformlaşmayı ne ölçüde anladıkları ve nasıl deneyimledikleri, bağımsız sanatçıları çevreleyen bağlamı, konumları oluşturan ilişkileri, çatışmaları ve uzlaşımları görünür kılmak hedeflenmiştir. Saha araştırması Ekim 2021’de başlayarak Haziran 2022 tarihine dek devam etmiştir. Araştırma bulguları, Türkiye’de platformlaşma olgusu karşısında sanatçının performans sermayesi ve dijital sermayesinin hacmini genişletme çabası içinde olduğuna, endüstride var olmanın sorumluluğunun sanatçının omzuna yüklendiğine işaret etmektedir. Bu doğrultuda araştırmanın sonuçları, Türkiye’deki bağımsız sanatçıların küresel müzik akışım platformları ve platform ekonomisine yönelik umutlu bir bakış açısı taşıdıklarını ancak dijital iş modelleri karşısında kırılgan bir konuma sahip olduklarını göstermektedir. Türkiye’deki bağımsız sanatçıların müzik endüstrisindeki eşitsiz konumları platformlaşma süreciyle devam etmektedir.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

Asena, Ahmet. 2022. “Müzik Herkes için Herkes Tarafından.” Varlık, Kasım, 1382, 21-23.
Ateşer, Sarper. 2022. “Dijital Çağda Popüler Müzik Üretiminde Demokratikleşme Tartışmaları: Kendin Yap Müzisyenler Üzerine Sosyolojik İnceleme.” Yüksek lisans tezi, Marmara Üniversitesi.
Baym, Nancy K. 2018. Playing To The Crowd. New York: NYU Press.
Becker, Howard S. 2013. Sanat Dünyaları. Çeviren Evren Yılmaz. İstanbul: Ayrıntı Yayınları.
Binark, Mutlu. 2020. “Artırılmış Eğlence Olarak K-pop ve BTS’in Çekim Gücü.” Asya’da Popüler Kültür ve Medya içinde, editör Mutlu Binark, 189-226. Ankara: UMAG Yayınevi.
Binark, Mutlu. 2022. “Müzik Endüstrisinde Sanatçı ve Hayran İlişkisinin Dönüşümü.” Varlık, Kasım, 1382, 17-20.
Binark, Mutlu, Erman Demir, Serra Sezgin ve Gökçe Özsu. 2022. Türkiye’deki Müzik Endüstrisinde Dijital Dönüşüm: Kültürel Üreticiler ve Platformlaşma Raporu. Ankara: Alternatif Bilişim Derneği Yayınları. ISBN: 978-605-74852-4-3.
Binark, Mutlu, Erman Demir, Serra Sezgin ve Gökçe Özsu. 2023. “Türkiye Müzik Endüstrisinde Platformlar ve Algoritmik Kürasyonun Yeni Kültürel Aracılık Rolü-Que Vadis?” Kültür ve İletişim 26(1): 108-141. https://doi.org/10.18691/kulturveiletisim.1243922

Bonini, Tiziano ve Alessandro Gandini. 2019. “‘First Week is Editorial, Second Week is Algorithmic’: Platform Gatekeepers and the Platformization of Music Curation.” Social Media + Society 5(4): 1-11. https://doi.org/10.1177/2056305119880006.
Bryne, David. 2021. Müzik Nasıl İşler. Çeviren Ergin Özler. İstanbul: Mundi Kitap.
Choi, Hwanho ve Bernard Burnes. 2016. “How Consumers Contribute to the Development and Continuity of a Cultural Market.” Consumption Markets & Culture 19(6): 576-596.
Danielsen, Anne ve Yngvar Kjus. 2019. “The Mediated Festival: Live Music as Trigger of Streaming and Social Media Engagement.” Convergence 25(4): 714-734.
Eriksson, Maria, Rasmus Fleischer, Anna Johansson, Pelle Snickars ve Patrick Vonderau. 2019. Spotify Teardown: Inside the Black Box of Streaming Music. Cambridge: The MIT Press.
Frenneaux, Richard. 2023. “The rise of independent artists and the paradox of democratisation in the digital age: Challenges faced by music artists in the new music industry”. DIY, Alternative Cultures & Society 1(2): 125-137. https://doi.org/10.1177/27538702231174200.
Graham, Gary, Bernard Burnes, Gerard J. Lewis ve Janet Langer. 2004. “The transformation of the music industry supply chain: A major label perspective.” International Journal of Operations and Production Management 24(11): 1087-1103. https://doi.org/10.1108/01443570410563241
Gu, Xin, Nevin Domer, ve Justin O’Connor. 2020. “The Next Normal: Chinese Indie Music in a Post-Covid China.” Cultural Trends 30(1): 63-74. https://doi.org/10.1080/09548963.2020.1846122
Güven, Uğur Zeynep ve Ali Ergür. 2014. “Dünyada ve Türkiye’de Müzik Sosyolojisinin Yeri ve Gelişimi.” Sosyoloji Dergisi 3(29): 1-19.
Haiven, Max. 2018. Radikal Hayal Gücü ve İktidarın Krizleri: Kapitalizm, Yaratıcılık, Müşterekler. Çeviren Kübra Kelebekoğlu. İstanbul: Sel.
Hesmondhalgh, David. 2019. “Have Digital Communication Technologies Democratized the Media Industries?” Media and Society içinde, editörler James Curran ve David Hesmondhalgh, 101-120. New York: Bloomsbury Academic.
Hesmondhalgh, David. 2022. “Streaming’s Effects on Music Culture: Old Anxieties and New Simplifications.” Cultural Sociology 16(1): 3-24.
Hesmondhalgh, David, Ellis Jones ve Andreas Rauh. 2019. “SoundCloud and Bandcamp as Alternative Music Platforms.” Social Media + Society 5(4): 1-13. https://doi.org/10.1177/2056305119883429
Hesmondhalgh, David ve Leslie M. Meier. 2014. “Popular Music, Independence and the Concept of the Alternative in Contemporary Capitalism.” Media Independence içinde, editörler James Bennett ve Niki Strange, 108-130. New York: Routledge.
Hracs, Brian. J. 2015. “Cultural Intermediaries in the Digital Age: The Case of Independent Musicians and Managers in Toronto.” Regional Studies, 49(3): 461-475. https://doi.org/10.1080/00343404.2012.750425
Hracs, Brian J. 2016. “Working Harder and Working Smarter: The Survival Strategies of Contemporary Independent Musicians.” The Production and Consumption of Music in the Digital Age içinde, editörler Brian. J. Hracs, Michael Seman, ve Tarek E. Virani, 41-55. Londra: Routledge.
İmik, Ünal ve Sinan Haşhaş. 2016. Türkiye'de Müzisyen Olmak. Ankara: Gece Kitaplığı.
Jenkins, Henry. 2004. “The Cultural Logic of Media Convergence.” International Journal of Cultural Studies 7(1): 33–43. https://doi.org/10.1177/1367877904040603.
Jin, Dal Yong. 2020. Transnational Korean Cinema: Cultural Politics, Film Genres, and Digital Technologies. New Brunswick: Rutgers University Press.
Jin, Dal Yong. 2017. “Global Digital Culture, Digital Platform as a Double-Edged Sword: How to Interpret Cultural Flows in the Platform Era.” International Journal of Communication 11(2017): 3880–3898.
Kartik, T. K. ve Mudita Mishra. 2022. “Artists on Social Media: An Analysis of Personal Branding Strategies Employed by Indian Independent Artists on Social Media Platforms.” Cardiometry 23(1): 509-518. https://ijoc.org/index.php/ijoc/article/view/6201/0.
Kjus, Yngvar. 2016. “Musical Exploration via Streaming Services: The Norwegian Experience.” Popular Communication 14(3): 127-136.
Kümbetoğlu, Belkıs. 2008. Sosyolojide ve Antropolojide Niteliksel Yöntem ve Araştırma. İstanbul: Bağlam Yayıncılık. Lena, Funda. 2018. Türkiye’nin Müzik Endüstrisinde Çeşit(Siz)Lik. İstanbul: Kreksa Kültür Yayınları.
Lena, Funda. 2022. "Müzik Üretimi ve Tüketiminde Dijital Kültürün Rolü." Varlık, Kasım 1382, 10-16.
Leyshon, Andrew. 2001. “Time–Space (and Digital) Compression: Software Formats, Musical Networks, and the Reorganisation of the Music Industry.” Environment and Planning A: Economy and Space 33(1), 49-77.
Maasø, Arnt ve Hendrik Storstein Spilker. 2022. “The Streaming Paradox: Untangling the Hybrid Gatekeeping Mechanisms of Music Streaming.” Popular Music and Society 45(3): 300-316. https://doi.org/10.1080/03007766.2022.2026923.
Miller, Diana L. 2017. “Gender and Performance Capital Among Local Musicians.” Qual Sociology 40(1): 263-286. https://doi.org/10.1007/s11133-017-9360-0.
Moyon, Emilien ve Xavier Lecocq. 2014. “Rethinking Business Models in Creative Industries: The Case of the French Record Industry.” International Studies of Management & Organization 44(4): 83-101. http://www.jstor.org/stable/43302141.
Mühlbach, Saskia ve Payal Arora. 2020. Behind the music: How labor changed for musicians through the subscription economy. First Monday 25(4). https://doi.org/10.5210/fm.v25i4.10382
Nieborg, David B. ve Thomas Poell. 2018. “The Platformization of Cultural Production: Theorizing the Contingent Cultural Commodity.” New Media & Society 20(11): 4275-4292.
Özarslan, Zeynep. 2021. “Yaratıcı ve Kültürel Endüstriler ve COVID-19 Pandemi Döneminde Türkiye'de Kültür ve Sanat Sektörlerinin Durumu.” Alternatif Politika, 13(2), 371-408. https://doi.org/10.1177/1461444818769694.
Poell, Thomas, David B. Nieborg ve Brooke Erin Duffy. 2022. Platforms and Cultural Production. Medford: Polity Press. Polak, Nick, ve Julian Schaap. 2024. “Write, record, optimize? How musicians reflect on music optimization strategies in the creative production process.” New Media & Society, https://doi.org/10.1177/14614448241243095.
Ragnedda, Massimo. 2020. Enhancing digital equity. Connecting the digital underclass. Switzerland: Palgrave MacMillan.
Ragnedda, Massimo, Maria Laura Ruiu ve Felice Addeo. 2020. “Measuring digital capital: An empirical investigation.” New Media & Society 22(5): 793-816. https://doi.org/10.1177/1461444819869604.
Ruiu, Maria Laura ve Massimo Ragnedda. 2020. “Digital capital and online activities: An empirical analysis of the second level of digital divide.” First Monday 25(7). https:// doi.org/10.5210/fm.v25i7.10855.
Stokes, Jane. 2022. Medya ve Kültür Çalışmaları Nasıl Yapılır?. Çeviren Çağatay Koparal. Nevşehir: Kapadokya Ünv. Yayınları.
Striphas, Ted. 2015. “Algorithmic Culture.” European Journal of Cultural Studies 18(4-5): 395-412. https://doi.org/10.1177/1367549415577392.
Thomson, Kristin. 2013. “Roles, Revenue, and Responsibilities: The Changing Nature of Being a Working Musician.” Work and Occupations 40(4): 514-525.
Towse, Ruth. 2020. “Dealing with Digital: The Economic Organisation of Streamed Music.” Media, Culture & Society 42(7-8), 1461-1478. https://doi.org/10.1177/0730888413504208.
van Dijck, Jose, Thomas Poell ve Martijn de Waal. 2018. The Platform Society: Public Values in a Connective World. London: Oxford University Press.
van Pocke, Niels ve Janna Michael. 2016. “Bringing the Banjo Back to Life: The Field of Dutch Independent Folk Music as Participatory Culture.” First Monday, 21(3), 1-17. https://firstmonday.org/ojs/index.php/fm/article/view/6385/5285.
Walzer, Daniel A. 2017. “Independent music production: how individuality, technology and creative entrepreneurship influence contemporary music industry practices.” Creative Industries Journal 10(1): 21-39. https://doi.org/10.1080/17510694.2016.1247626.
Webster, Jack. 2019. “Music on-demand: A Commentary on the Changing Relationship Between Music Taste, Consumption and Class in the Streaming Age.” Big Data & Society, 6(2): 1-5. https://doi.org/10.1177/2053951719888770.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Medya Endüstrisi Çalışmaları

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Serra Sezgin ^*
0000-0002-8737-515X
Türkiye

Mutlu Binark
0000-0002-7458-5203
Türkiye

Erman M. Demir
0000-0002-7123-5742
Türkiye

Gökçe Özsu
0000-0002-8732-1397
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

3 Aralık 2024

Gönderilme Tarihi

21 Kasım 2023

Kabul Tarihi

2 Eylül 2024

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2024 Cilt: 11 Sayı: 2

DOI

https://doi.org/10.24955/ilef.1393896

IZ

https://izlik.org/JA47RH49MY

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Sezgin, S., Binark, M., Demir, E. M., & Özsu, G. (2024). Platform Ekonomisinde Müzik Endüstrisi ve Türkiye’de Bağımsız Sanatçıların Konumsallıkları. Ankara Üniversitesi İlef Dergisi, 11(2), 88-121. https://doi.org/10.24955/ilef.1393896

AMA

1.Sezgin S, Binark M, Demir EM, Özsu G. Platform Ekonomisinde Müzik Endüstrisi ve Türkiye’de Bağımsız Sanatçıların Konumsallıkları. Ankara Üniversitesi İlef Dergisi. 2024;11(2):88-121. doi:10.24955/ilef.1393896

Chicago

Sezgin, Serra, Mutlu Binark, Erman M. Demir, ve Gökçe Özsu. 2024. “Platform Ekonomisinde Müzik Endüstrisi ve Türkiye’de Bağımsız Sanatçıların Konumsallıkları”. Ankara Üniversitesi İlef Dergisi 11 (2): 88-121. https://doi.org/10.24955/ilef.1393896.

EndNote

Sezgin S, Binark M, Demir EM, Özsu G (01 Aralık 2024) Platform Ekonomisinde Müzik Endüstrisi ve Türkiye’de Bağımsız Sanatçıların Konumsallıkları. Ankara Üniversitesi İlef Dergisi 11 2 88–121.

IEEE

[1]S. Sezgin, M. Binark, E. M. Demir, ve G. Özsu, “Platform Ekonomisinde Müzik Endüstrisi ve Türkiye’de Bağımsız Sanatçıların Konumsallıkları”, Ankara Üniversitesi İlef Dergisi, c. 11, sy 2, ss. 88–121, Ara. 2024, doi: 10.24955/ilef.1393896.

ISNAD

Sezgin, Serra - Binark, Mutlu - Demir, Erman M. - Özsu, Gökçe. “Platform Ekonomisinde Müzik Endüstrisi ve Türkiye’de Bağımsız Sanatçıların Konumsallıkları”. Ankara Üniversitesi İlef Dergisi 11/2 (01 Aralık 2024): 88-121. https://doi.org/10.24955/ilef.1393896.

JAMA

1.Sezgin S, Binark M, Demir EM, Özsu G. Platform Ekonomisinde Müzik Endüstrisi ve Türkiye’de Bağımsız Sanatçıların Konumsallıkları. Ankara Üniversitesi İlef Dergisi. 2024;11:88–121.

MLA

Sezgin, Serra, vd. “Platform Ekonomisinde Müzik Endüstrisi ve Türkiye’de Bağımsız Sanatçıların Konumsallıkları”. Ankara Üniversitesi İlef Dergisi, c. 11, sy 2, Aralık 2024, ss. 88-121, doi:10.24955/ilef.1393896.

Vancouver

1.Serra Sezgin, Mutlu Binark, Erman M. Demir, Gökçe Özsu. Platform Ekonomisinde Müzik Endüstrisi ve Türkiye’de Bağımsız Sanatçıların Konumsallıkları. Ankara Üniversitesi İlef Dergisi. 01 Aralık 2024;11(2):88-121. doi:10.24955/ilef.1393896