Popüler Basında Covid-19 Haberleri: Yeni Tip Koronavirüs Eski Tip Banal Milliyetçilik

This paper examines the Turkish popular press’s early coverage of the Covid-19 pandemic using van Dijk’s critical discourse analysis model. The problematic of the article centers on how Covid-19 news in the popular press reproduces traditional reporting practices and ideological orientations rather than generating and disseminating information on and informing readers about this new global phenomenon and crisis. This problematic is discussed in a framework consisting of two theoretical tracks: The first is news theory and the argument that mainstream journalism’s production practices and discursive nature lead it to exclude the new knowledge it is supposed to contain. The second is nationalist ideology and the argument that reporting on Covid-19 rhetorically reproduces banal nationalism rather than equipping readers with the knowledge needed for an effective and political citizenry. Using this framework, I employed a critical discourse analysis model to examine all the news about Covid-19 in the daily newspaper Sabah, which I treat as representative of the Turkish popular press, during the month after the first Covid-19 patient was announced in Turkey—a total of four hundred pages. I summarize the examples relevant to the article’s problematic in a table using the macro and micro structures of van Dijk’s model, and I use the rhetorical analysis component of that model to evaluate the findings. I observe that the Covid-19 pandemic was reduced to a banal national story in the popular press, with an emphasis on being a certain kind of nation and flag-waving nationalism. The popular press used Covid-19 as a rhetorical device to define and position “us” (Turks) and “them” (other Western nations) rather than providing readers with the new information necessary to develop policies to address the social and economic crises capitalist nations faced during the pandemic.

Bu makalede, Türkiye popüler basınında Kovid-19 hastalığı ve salgını hakkındaki haberler, Teun van Dijik’ın eleştirel söylem çözümlemesi modeli ile incelenmektedir. Makalenin problematiği, popüler basının Kovid-19 haberciliğinin, yeni olay ve gelişmelerin bilgisini üretip yaymaktan ve okuyucularını bu yeni küresel fenomen ve kriz konusunda bilgilendirmekten çok yerleşik habercilik pratikleri ve ideolojik yönelimleri yeniden ürettiği üzerine kuruludur. Bu problematik, iki teorik izlekten oluşan bir çerçeve içinde tartışılmıştır. Bunlardan birincisi haber teorisidir ve buna göre ana akım haberciliğin, üretim pratikleri ve söylemsel niteliği itibariyle, içermesi gereken yeni bilgiyi dışladığı öne sürülmüştür. İkinci teorik izlek milliyetçi ideolojiyi merkeze alır ve Kovid-19 konusundaki haberciliğin, okuyucularını etkin ve politik bir vatandaşlığın ihtiyaç duyduğu bilgilerle donatmak yerine, banal bir milliyetçiliğin retorik olarak üretiminden ibaret olduğu argümanını destekler. Bu kuramsal çerçeveyle, popüler basının bir örneği olarak Sabah gazetesinin, Türkiye’de ilk Kovid-19 hastasının tespit edildiğinin duyurulduğu tarihten itibaren bir aylık dönemindeki tüm Kovid-19 konulu haberleri, eleştirel söylem çözümlemesi modeli ile incelenmiştir. Toplamda 400 sayfayı bulan haberlerin içinden, makalenin sorunsalını tartışmaya imkan veren örnekler seçilerek, van Dijk’ın makro ve mikro yapılarını betimleyen bir tablo aracılığıyla derlenen bulgular, modeldeki retorik analizi odağa alarak incelenmiştir. Buna göre haberlerin, kovid-19 fenomenini, millet olmanın belli türde vurgulanması ve milliyetçiliğin bir bayrak gibi dalgalandırılması için bir vesileye indirgendiği gözlenmiştir. Bu doğrultuda, popüler basında Kovid-19 haberlerinin, okuyucusuna kapitalist ulusal toplumların karşı karşıya kaldığı toplumsal ve ekonomik kriz karşısında yeni politikaları geliştirmek için gerekli yeni bilgileri sunmaktan çok, banal bir şekilde, “biz” (bizim milletimiz) ve “onları” (Batılı öteki milletleri) tanımlama ve konumlandırma retoriğinden ibaret hale geldiğini söylemek yanlış olmayacaktır.