Bilimkurgu Sinemasında Ekolojik Adalet ve Ekoeleştiri

Aygün Şen

doi:10.24955/ilef.430931

EN TR

Bilimkurgu Sinemasında Ekolojik Adalet ve Ekoeleştiri

Öz

Ekolojik limitleri görmezden gelerek sürekli büyümeyi teşvik eden kapitalizm, bilim ve teknolojideki gelişmeleri sermayenin hizmetine sunarak gezegenin tüm kaynaklarını sömürmektedir. Ekonomi politikten bağımsız ele alınamayacak ekolojik sorunların ortaya konulması, geniş kitleler tarafından tartışılması ve çözüm üretilmesi için sosyal bilimler yaklaşımına ihtiyaç vardır. Sinema gibi geniş kitlelere ulaşan kültürel metinlerin farkındalık yaratma, kamuoyu oluşturma gücü göz önüne alındığında, insanmerkezci bir dünya görüşü yerine ekomerkezci bir paradigma inşa edilmesi, ekosistemi meydana getiren tüm canlılar için sosyal ve çevresel adalet mücadelesi verilmesi konusunda eko-sinemanın ve eko-eleştirinin önemli bir rol üstlenmesi gereği anlaşılmaktadır.
Son dönem bilimkurgu sinemasında sıklıkla kullanılan ekolojik kıyamet senaryoları biçim değiştirmekte, ekosistemin yıkımında herkesin eşit sorumluluğa sahip olduğu, tüm insanların felaketlerden aynı oranda zarar gördüğü anlatıların yerini sınıfsal bir perspektifle sistemi eleştiren filmler almaktadır. Çalışmada ekolojik sorunları ele alıp kıyamet sonrası vizyonunu ortaya koyarken sistem eleştirisini ve çevresel adaleti anlatının merkezine yerleştiren bilimkurgu filmler incelenmiştir. Seçilen filmler sosyal ve çevresel adalet, doğa/kültür düalizmi, sömürgecilik, toplumsal meseleler çerçevesinde ekoeleştirel yaklaşımla ele alınmıştır.

Anahtar Kelimeler

Ekoeleştiri,ekolojik adalet,sosyal adalet,ekolojik kriz,bilimkurgu sineması

Kaynakça

1 John Bellamy Foster, “The Long Ecological Revolution”, Monthly Review, 1.11.2017, https://monthlyreview.org/2017/11/01/the-long-ecological-revolution/
2 John Bellamy Foster, “Ekoloji ve Kapitalizmden Sosyalizme Geçiş”, http://sendika62.org/2010/02/ekoloji-ve-kapitalizmden-sosyalizme-gecis-john-bellamy-foster-40436/ ), 03.02.2010.
3 Kovel, Doğanın, 31.
4 Food and Agriculture Organization of the United Nations, “Global Report on Food Crises 2017”, http://www.fao.org/3/a-br323e.pdf, Erişim: 19.02.2018, 15.
5 “The United Nations World Water Development Report 2015”, http://unesdoc.unesco.org/images/0023/002318/231823E.pdf, Erişim: 19.02.2018.
6 Konu hakkında daha fazla bilgi için: http://www.suhakki.org/2014/08/hindistan-25-milyon-dolarlik-coca-cola-tesisine-dur-dedi/#.WjoTSN9l_IU, http://chevrontoxico.com/about/rainforest-chernobyl/ ,http://amazonwatch.org/work/belo-monte-dam
7 Joel Kovel, Doğanın Düşmanı, çev. Gürol Koca (İstanbul: Metis, 2005), 42-43.
8 Murray Bookchin, “Yoketme gücü yaratma gücü,” çev. Ümit Altuğ, Birikim 57-58 (1994): 48.

9 Daniel Tanuro, Yeşil Kapitalizm İmkansızdır, çev. Volkan Yalçıntoklu (İstanbul: Habitus, 2011), 56.
10 Foster, “Ekoloji”
11 “Ekoloji-Bilim İlişkisi Üzerine Tartışmalar”, Birikim 57-58 (1994): 35.
12 Ursula K . Heise, “The Virtual Crowds: Overpopulation, Space and Speciesism”, Interdisciplinary Studies in Literature and Environment 8.1, (2001): 3. Erişim: 22.02.2016 http://www.jstor.org/stable/44087426
13 David Harvey, Sermayenin Mekanları, çev. Başak Kıcır, Deniz Koç, Kıvanç Tanrıyar, Seda Yüksel (İstanbul: Sel, 2012), 65, 85.
14 Harvey, Sermayenin, 88.
15 Harvey, Sermayenin, 90.
16 Rob Nixon, Slow Violence and the Environmentalism of the Poor (Cambridge: Harvard University Press, 2011), 2-3.
17 Nixon, Slow, 5.
18 Greg Garrard, Ekoeleştiri, çev. Ertuğrul Genç (İstanbul: Kolektif, 2016), 186-187.
19 Nixon, Slow, 15.
20 Foster, “The Long Ecological”
21 Serpil Oppermann, “Doğa Yazınında Beden Politikası” http://www.littera.hacettepe.edu.tr/TURKCE/18_cilt/6.pdf , Erişim: 04.11.2014, 5.
22 Ümit Şahin, “Yeşil hareket bir öncüsünü daha kaybetti: Barry Commoner’ın ardından…” https://yesilgazete.org/blog/2012/10/02/yesil-hareket-bir-oncusunu-daha-kaybetti-barry-commonerin-ardindan/, 2.10.2012.
23 Oppermann, “Doğa,” 5.
24 Cheryll Glotfelty, “Introduction: Literary Studies in an Age of Environmental Crisis”, The Ecocriticism Reader: Landmarks in Literary Ecology içinde, der. Cheryll Glotfelty, Harold Fromm (Athens, Georgia: TheUniversity of Georgia Press, 1996), xx.
25 Paula Willoquet-Maricondi, “Introduction: From Literary to Cinematic Ecocriticism”, Framing the World: Explorations in Ecocriticism and Film içinde, der. Paula Willoquet Maricondi (USA:University of Virginia Press, 2010), 3.
26 Glotfelty, “Introduction,” xviii.
27 Garrard, Ekoeleştiri, 6.
28 Kovel, Doğanın, 121-122.
29 Garrard, Ekoeleştiri, 24.
30 Willoquet-Maricondi, “Introduction,” 1.
31 Stephen Rust, Salma Monani, “Introduction: Cuts to dissolves-defining and situating ecocinema studies”, Ecocinema Theory and Practice içinde, der. Stephen Rust, Salma Monani, Sean Cubitt (New York and London: Rotledge, 2013), 1.
32 Rust, Monani, “Introduction,” 2.
33 Elizabeth Henry, “The Screaming Silence Constructions of Nature in Werner Herzog’s Grizzly Man”, Framing the World: Explorations in Ecocriticism and Film içinde, der. Paula Willoquet-Maricondi (USA: University of Virginia Press, 2010), 183.
34 Rust, Monani, “Introduction,” 11.
35 Paula Willoquet-Maricondi, “Preface”, Framing the World: Explorations in Ecocriticism and Film içinde, der. Paula Willoquet Maricondi (USA:University of Virginia Press, 2010), xii-xiii.
36 David Ingram, “The Aesthetics and Ethics of Eco-film Criticism”, Ecocinema Theory and Practice içinde, der. Stephen Rust, Salma Monani, Sean Cubitt (New York and London: Rotledge, 2013), 59.
37 Ferro, Marc Ferro, Sinema ve Tarih, çev. Turhan Ilgaz, Hülya Uğur Tanrıöver (İstanbul: Kesit, 1997), 32-34.
38 Ferro, Sinema, 32.
39 Ferro, Sinema, 113.
40 Ünsal Oskay, Çağdaş Fantazya (İstanbul: Der Yayınları), 13-14.
41 Oskay, Çağdaş, 40-41.
42 Oskay, Çağdaş, 19.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

-

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Aygün Şen

Yayımlanma Tarihi

5 Haziran 2018

Gönderilme Tarihi

28 Aralık 2017

Kabul Tarihi

27 Şubat 2018

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2018 Cilt: 5 Sayı: 1

DOI

https://doi.org/10.24955/ilef.430931

IZ

https://izlik.org/JA32JC88DP

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Şen, A. (2018). Bilimkurgu Sinemasında Ekolojik Adalet ve Ekoeleştiri. Ankara Üniversitesi İlef Dergisi, 5(1), 31-60. https://doi.org/10.24955/ilef.430931

AMA

1.Şen A. Bilimkurgu Sinemasında Ekolojik Adalet ve Ekoeleştiri. Ankara Üniversitesi İlef Dergisi. 2018;5(1):31-60. doi:10.24955/ilef.430931

Chicago

Şen Aygün. 2018. “Bilimkurgu Sinemasında Ekolojik Adalet ve Ekoeleştiri”. Ankara Üniversitesi İlef Dergisi 5 (1): 31-60. https://doi.org/10.24955/ilef.430931.

EndNote

Şen A (01 Haziran 2018) Bilimkurgu Sinemasında Ekolojik Adalet ve Ekoeleştiri. Ankara Üniversitesi İlef Dergisi 5 1 31–60.

IEEE

[1]A. Şen, “Bilimkurgu Sinemasında Ekolojik Adalet ve Ekoeleştiri”, Ankara Üniversitesi İlef Dergisi, c. 5, sy 1, ss. 31–60, Haz. 2018, doi: 10.24955/ilef.430931.

ISNAD

Şen Aygün. “Bilimkurgu Sinemasında Ekolojik Adalet ve Ekoeleştiri”. Ankara Üniversitesi İlef Dergisi 5/1 (01 Haziran 2018): 31-60. https://doi.org/10.24955/ilef.430931.

JAMA

1.Şen A. Bilimkurgu Sinemasında Ekolojik Adalet ve Ekoeleştiri. Ankara Üniversitesi İlef Dergisi. 2018;5:31–60.

MLA

Şen Aygün. “Bilimkurgu Sinemasında Ekolojik Adalet ve Ekoeleştiri”. Ankara Üniversitesi İlef Dergisi, c. 5, sy 1, Haziran 2018, ss. 31-60, doi:10.24955/ilef.430931.

Vancouver

1.Aygün Şen. Bilimkurgu Sinemasında Ekolojik Adalet ve Ekoeleştiri. Ankara Üniversitesi İlef Dergisi. 01 Haziran 2018;5(1):31-60. doi:10.24955/ilef.430931

Bilimkurgu Sinemasında Ekolojik Adalet ve Ekoeleştiri

Ecological Justice and Ecocriticism in Science Fiction Cinema

Abstract

Bilimkurgu Sinemasında Ekolojik Adalet ve Ekoeleştiri

Öz

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

Ayrıntılar

Birincil Dil

Konular

Bölüm

Yazarlar

Yayımlanma Tarihi

Gönderilme Tarihi

Kabul Tarihi

Yayımlandığı Sayı

DOI

IZ

Kaynak Göster

Cited By

Moana Animasyon Filminin Ekoeleştiri Kuramı Bağlamında İncelenmesi

Cumhuriyet Dönemi Türk Tiyatrosunda Doğa ve Ormana İlişkin Yaklaşımların İrdelenmesi

Can Squid Game Series Be Watched Through Social Darwinism? A Semiotic Review

Yeşil ergonomi: Ergonomiye ekolojik bir yaklaşım

An Analysis of the The Age of Stupid Documentary in the Context of Environmental Communication

RUS BİLİMKURGUSUNDA EKOELEŞTİRİ: STRUGATSKİ KARDEŞLERİN ESERLERİ ÜZERİNE BİR İNCELEME