Attila İlhan as a Figure of the Turkish Left
Abstract
Attila İlhan, who is more widely known with his novels, poems and dissertations in Turkish Literature,
has gained a place in leftist thought as a political character by means of his literary works. İlhan’s
active participation within leftist thought/movement was quite short during the 1940’s, through
which reading leftist poets and writers was deemed as a guilt and he was declared as “leftist” by the
state as he engaged in such an activity. By the effect of his French experience after his escape from
the repressive regime, he tended towards Kemalism and placed it into the center of his thinking.
Other significant determinant of his thought is dialectic methodology shaped by his experience
in France. By means of this methodology, which is derived from the idea that all opposite ideas
contain/supersede each other, İlhan believes that leftist thought would possibly be framed by
Kemalism. In other words, he believes that Kemalism and leftist thought cover/supersede each
other. With this thought in mind, he dedicates himself to combining society under the new and
inclusive Kemalist idea. This is nothing but a new kind of Kemalist reading that addresses to all social
segments including antiimperialist leftists, Islamists and nationalists without any socialist implication.
Keywords
References
- 1 Murat Belge’nin “icraya karşı (çeşitli) fren sistemleri oluşturan” olarak tanımladığı 1961 Anayasası’nın kuşkusuz ki bu ortamın oluşmasının en önemli faktörü olduğu söylenebilir. Ayrıca bkz. Murat Belge, “Marksizmin “Millileşmesi” mi, “Yerlileşmesi” mi?,” Modern Türkiye’de Siyasi Düşünce Cilt 8: Sol içinde, der. Tanıl Bora, Murat Gültekingil (İstanbul: İletişim, 2007), 33. Fakat 1960’ların demokrasi açısından sınırsız bir iyilik hali barındırdığını da söylemek doğru olmayabilir. 1963 yılında kurulmaya başlanan Komünizmle Mücadele Derneklerinin sayısının yüz elliye ulaşması ve dönemin Cumhurbaşkanının bu derneklerin “Fahri Genel Başkanı” olması dönemin genel havasını, Türkiye’de yürütülen anti-komünist mücadelenin taraflarını ve psikolojisini anlamak bakımından önemlidir. Devletin en tepesinin himayesindeki bu mücadelenin devletin radyosu aracılığıyla da sürdürülmesi mücadelenin yaygınlığı açısından fikir verebilir. Çünkü devlet radyosundan, “Komünizm tatlı dille arkadan sokan bir yılandır” veya “Komünist, Türk ve Müslüman kıyafetine bürünerek arana girer” anonsları yapılmaktadır. Ayrıca bkz. Yalçın Küçük, Türkiye Üzerine Tezler-I (1908- 1978), (İstanbul: Tekin, 1984), 549-552.
- 2 Yön hareketi, 1042 kişinin altına imza attığı Yön Bildirisi ve 27 Mayıs darbesinin ardından sosyalist bir söylemle haftalık fikir ve sanat gazetesi olarak 20 Aralık 1961’de yayın hayatına başlayan ve aynı adı taşıyan Yön dergisi ile beliren bir siyasal harekettir. Ayrıca bkz. Gökhan Atılgan, “Yön Devrim Hareketi,” Modern Türkiye’de Siyasi Düşünce Cilt 8: Sol içinde, der. Tanıl Bora, Murat Gültekingil (İstanbul: İletişim, 2007), 599-600. Sendikacılar tarafından kurulan ve üyelerinin yarısına yakınının çalışanlardan oluştuğu Türkiye İşçi Partisi, 1965 seçimlerindeki başarısı da dikkate alındığında Türkiye siyasal hayatındaki en önemli unsurlardan birisi olmuştur. Ayrıca bkz. Ergun Aydınoğlu, Türkiye Solu (1960-1980) (İstanbul: Versus, 2008), 102.
- 3 Murat Belge, “Milliyetçilik ve Sol,” Birikim 165 (2003): 27-30.
- 4 Attila İlhan, Hangi Batı (İstanbul: İş Bankası Kültür Yayınları, 2005), 286.
- 5 Attila İlhan, edebiyatla ilgilenen bir ailenin çocuğu olarak 1925’te İzmir’de doğar. Küçük yaşta edebiyata ilgi duyan İlhan oldukça genç bir yaşta edebiyat dünyasına adım atarak edebiyat dünyasının önemli şahsiyetlerinden birisi olur. Ayrıca bkz. Selim İleri, Nam-ı Diğer Kaptan - Attila İlhan’ı Dinledim (İstanbul: İş Bankası Kültür Yayınları, 2005), 8-34. Çocukluk yılları Cumhuriyet’in kuruluş yıllarına, gençlik yılları İkinci Dünya Savaşı yıllarına denk gelen İlhan, yakın dönem Türkiye tarihine uzun süre tanıklık eden şahsiyetlerden birisidir.
- 6 Attila İlhan, Gerçekçilik Savaşı (İstanbul: İş Bankası Kültür Yayınları, 2004), 299.
- 7 Attila İlhan, on altı yaşında bir lise öğrencisiyken kız arkadaşına yazdığı (1941) Nazım Hikmet şiirleri nedeniyle dört ay kaldığı cezaevinde Türkiye Komünist Partisi (TKP) üyeleri aracılığıyla sosyalizm ve komünizmle tanışır. Okuldan uzaklaştırılır ve kendisine Türkiye’nin hiçbir yerinde okuyamayacağına dair bir belge verilir. Ayrıca bkz. Zeynep Aliye, Mavi Adam - Attila İlhan’la Söyleşi (Ankara: Bilgi, 2001),17. İlhan, iki yıl süren hukuk mücadelesinin ardından tekrar okuma hakkını elde ederek liseyi bitirir ve İstanbul Hukuk Fakültesi’ne kaydolur. Yasaların komünist ilan ettiği İlhan’ın sosyalizmle ilişkisi, Nazım Hikmet hayranlığı ile sınırlıdır. Ayrıca bkz. Attila İlhan, Hangi Sol (İstanbul: İş Bankası Kültür Yayınları, 2008), 52. Sürekli kovuşturma ve polis baskısının verdiği sıkıntı ile Türkiye’den ayrılmaya karar veren İlhan, 1949 yılının sonbaharında Fransa’ya gider. Ayrıca bkz. İleri, Nam-ı, 100.
- 8 Aliye, Mavi, 99.
Details
Primary Language
Turkish
Subjects
-
Journal Section
Research Article
Authors
Publication Date
May 2, 2016
Submission Date
April 11, 2017
Acceptance Date
October 6, 2015
Published in Issue
Year 2016 Volume: 3 Number: 1
Cited By
ALGILARIN ŞEKİLLENMESİNDE İÇ GRUP TARAFGİRLİĞİ
Atatürk Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi
https://doi.org/10.16951/atauniiibd.760592