Film Türü Tercihleri, Kültürel Sermaye ve Sinema İzleme Pratikleri: Türkiye’de Üniversite Öğrencileri Üzerine Bir Analiz

Bu çalışma, Türkiye’de üniversite öğrencisi gençlerin sinema izleme pratiklerini film türü tercihleri, duygusal deneyimler, sosyo-demografik değişkenler ve dijital platform kullanımı ekseninde incelemeyi amaçlamaktadır. Araştırma, sinema izleme davranışlarının yalnızca bireysel zevk ve psikolojik doyumlarla açıklanamayacağı; sınıfsal konumlar, kültürel sermaye ve medya tüketim pratikleriyle birlikte değerlendirilmesi gerektiği varsayımından hareket etmektedir. Bu doğrultuda çalışma, Kullanımlar ve Doyumlar Kuramı ile Pierre Bourdieu’nun kültürel sermaye yaklaşımını bir araya getiren bütüncül bir kuramsal çerçeveye dayanmaktadır. Araştırma, nicel araştırma yöntemlerine dayalı betimsel bir tarama modeliyle kurgulanmıştır. Veriler, Türkiye İstatistiki Bölge Birimleri Sınıflandırması (NUTS 1) düzeyinde yer alan 12 farklı bölgeden seçilen 12 üniversitede öğrenim gören toplam 1183 lisans öğrencisinden çevrim içi anket yöntemiyle toplanmıştır. Anket formu, sosyo-demografik ve sosyo-ekonomik bilgiler, sinema ve dijital platform kullanım alışkanlıkları ile film türü tercihlerini ölçen ölçeklerden oluşmaktadır. Film türü tercihleri, açımlayıcı faktör analizi sonucunda sanatsal, gerçeküstü, cinsel, sert (hard) ve yumuşak (soft) olmak üzere beş temel faktör altında gruplanmıştır. Verilerin analizinde betimsel istatistiklerin yanı sıra t-testi, tek yönlü varyans analizi (ANOVA) ve korelasyon analizleri kullanılmıştır. Araştırma bulguları, film türü tercihlerinin izleyicilerin sinemaya gitme gerekçeleri ve duygusal beklentileriyle anlamlı biçimde ilişkili olduğunu; cinsiyet, sınıfsal göstergeler ve üniversite türü gibi değişkenlerin bu tercihler üzerinde belirleyici rol oynadığını göstermektedir. Ayrıca dijital platform kullanımının sinema izleme pratiklerini daha bireyselleşmiş ve esnek hâle getirdiği ancak sinema salonunun kolektif deneyim boyutunu tamamen ortadan kaldırmadığı görülmektedir. Çalışma, sinema izleme davranışlarını bireysel motivasyonlar ile sınıfsal ve kültürel dinamiklerin kesişiminde konumlandırarak izleyici çalışmalarına Türkiye bağlamından nicel temelli bir katkı sunmaktadır.

This study examines the cinema-going practices of university students in Turkey with regard to film genre preferences, emotional experiences, socio-demographic variables, and digital platform usage. The study is grounded in the premise that cinema-viewing behaviors cannot be explained solely through individual tastes or psychological gratification, but should instead be analyzed in relation to class positions, cultural capital, and broader media consumption practices. Accordingly, the research is based on a comprehensive theoretical framework that integrates the Uses and Gratifications Theory with Pierre Bourdieu’s concept of cultural capital. The study adopts a descriptive survey design within the framework of quantitative research methods. Data were collected through an online questionnaire administered to a total of 1,183 undergraduate students enrolled at twelve universities located in twelve different NUTS Level 1 regions of Turkey. The survey instrument included scales measuring socio-demographic and socio-economic characteristics, cinema-going and digital platform usage habits, and film genre preferences. Exploratory factor analysis revealed that film genre preferences could be grouped into five main factors: artistic, surreal, sexual, hard, and soft. In addition to descriptive statistics, t-tests, one-way analysis of variance (ANOVA), and correlation analyses were employed. The findings demonstrate that film genre preferences are significantly associated with viewers’ motivations for cinema attendance and their emotional expectations. Moreover, variables such as gender, class-related indicators, and university type play a decisive role in shaping these preferences. While digital platform usage contributes to more individualized and flexible viewing practices, the collective experiential dimension of the cinema space remains partially preserved. By situating cinema-going behaviors at the intersection of individual motivations and class-based cultural dynamics, the study offers a quantitative contribution to audience research within the Turkish context.