“Ulusal Güvenlik Riski” Olarak Sokak Köpekleri: Muhafazakâr Haber Medyasının Hayvan Hakları Düzenlemesine İlişkin Tartışmalarının Kültürel Teori Zemininde İncelenmesi

Bu çalışmanın amacı, Riskin Kültürel Teorisi’nin öncüllerinden yola çıkarak 2024 yılında Hayvanları Koruma Kanunu’nda yapılan değişiklik bağlamında Türkiye’de muhafazakâr haber medyasında sunulan toplumsal risklerin gerekçelendirildiği kültürel alanı ortaya çıkarmak ve sunulan müstesna risk kavrayışının muhtemel politik sonuçlarına dikkat çekmektir. Kamusal müdahale gerektiren riskler göreli olarak başka risklerin daha az önemsenmesini dolayısıyla iktidar açısından olası riskler arasında bir hiyerarşi kurarak toplumun sınırlarının belirlenmesini, bazı durumlarda bu sınırların esnetilmesini mümkün kılar. Risk sınıflandırma tercihleri gerçek kaygılara dayanabileceği gibi makbul yurttaşların kaygıları etrafında siyasal rant yaratmanın aracına dönüşebilir. Bu çalışma, hayvan hakları etrafında tanımlanan risklerin yarattığı toplumsal sınıflandırma biçimine, bu sınıflandırma biçiminin dayandığı kültürel arka plana ve özgün sınıflandırma biçiminin demokratik siyaset açısından ortaya çıkardığı problemlere odaklanıyor. Araştırmanın amaçları doğrultusunda 2024 yılında, 5199 sayılı Hayvanları Koruma Kanunu’nun, sokakta yaşayan hayvanlar aleyhine tadil edilmesine uzanan süreçte kanun değişikliğinin en fazla tartışıldığı Yeni Şafak, Sabah ve Türkiye gazetelerinde yer alan, sokak hayvanlarını risk unsuru olarak sunan ve yasal değişikliği savunan haber ve yorumlar tematik analize tabi tutulmuştur. Çalışmanın sonunda ortaya çıkan tablo, sokak hayvanlarına dönük risk algısının muhafazakâr Türk kültürü ve Batı kültürü arasında bir gerilime indirgenerek “saldırgan sokak köpekleri” argümanının sokak hayvanlarının yanı sıra toplumun seküler kesimlerini hedefe alan bir metafor işlevi üstlenmesidir. Sokak hayvanlarının yaşam hakkını savunan grupların itirazları “devlet-millet bütünlüğü” bağlamında topluma ve kültüre yabancılıkla damgalanırken, toplumsal risklerin kamusal olarak tartışılması engellenerek gündelik problemleri bile çözümsüz bırakan düşünsel bir kısırlık egemen olur. 

The purpose of this study, drawing from the premises of the Cultural Theory of Risk, is to uncover the cultural landscape in which social risks are justified by conservative news media in Türkiye, focusing on the 2024 amendments to the country’s Animal Rights Law. The study also aims to highlight the potential political consequences of the idiosyncratic perception of risk presented by the media in that context. Risks that require public intervention render other risks relatively less important. Consequently, from the perspective of the ruling power, establishing a hierarchy among potential risks makes it possible to define and, in certain cases, revise the boundaries of society. While choices regarding risk classification may be based on genuine concerns, they can also transform into a tool for generating political capital from anxieties around the “acceptable citizen.” This study focuses on the form of social classification created by the risks presented around animal rights, the cultural background on which this classification rests, and the problems that this form of classification poses for democratic politics. In line with the study’s objectives, a thematic analysis was conducted on news articles and commentaries that presented stray animals as a risk and advocated for a legal amendment to address that risk. This material was gathered from three newspapers, Yeni Şafak, Sabah, and Türkiye, where the need to take legislative action against stray animals was most heavily discussed during the period leading up to the 2024 amendment to Animal Protection Law No. 5199. The picture that emerges at the conclusion of the study is that in these discussions, the perception of risk regarding stray animals is reduced to a tension between conservative Turkish culture and Western culture. Consequently, the “aggressive stray dogs” argument functions as a metaphor targeting not only stray animals but also the secular segments of society. When the objections of groups defending stray animals’ right to life are stigmatized as foreign to the society and culture within the context of “state-nation integrity,” public discussion of social risks becomes impossible, resulting in an intellectual stagnation that leaves even everyday problems unresolved.