Derleme
BibTex RIS Kaynak Göster

THE ENTERİNG CONDİTİONS OF PRINT TECHNOLOGY TO OTTOMAN EMPIRE AND THE DİSCUSSİONS

Yıl 2017, Cilt: 5 Sayı: 2, 950 - 968, 29.09.2017
https://doi.org/10.19145/e-gifder.285754

Öz

The 15th century acknowledged as the print
revolution's occurrence date according to Western historians is the beginning
of the period of the superiority of Western civilizations to the East. Later
on, Ottoman Empire embraced the revolution approximately two hundred years
after Gutenberg Print House due to the specific reasons which have been agreed
as underdevelopment of The Ottomans. However this believes have always been
judged by historians as skeptical.

By this point of view, this study which has a
charackter of a qualitative historical reconstruction, aims to reveal the idea
that the history has arose by the established balance between the East and the
West also to indicate the circumstances of the era by putting aside
anachronical approach of history. Thus the leadership of the Eastern
civilisation on the print inventory and the circumstances of Ottoman's
attitudinize against embracing the print revolution can be comprehensible along
with discussions of several historians by using the literature searching
method.





As a result of this study, it became explicit
that sociological and psychological excuses held by such minority communities
as of embracement of the invention and lack of need for the print houses had
caused delay of admitting the print revolution by Ottoman Empire. It is clear
that this conclusion can be possible only with correct perusal of objective
history.

Kaynakça

  • SABEV, Orlin (2006). İbrahim Müteferrika ya da İlk Osmanlı Matbaa Serüveni (1726-1746), İstanbul: Yeditepe Yayınevi.
  • TAYGAN, Ali İsa (1968). Basın 4. Kuvvet, Ankara: Türk Gazeteciler Federasyonu Yayınları.
  • ERTUĞ, Hasan Refiğ (1970). Basın ve Yayın Hareketleri Tarihi, Cilt.1, İstanbul: Yenilik Basımevi.
  • NALCIOĞLU, Belkıs Ulusoy (2013). Osmanlı'da Muhalif Basının Doğuşu; 1828-1878, İstanbul: Yeditepe Yayınevi.
  • KOLOĞLU, Orhan (2015). Osmanlı'dan 21. Yüzyıla Basın Tarihi, İstanbul: Pozitif Yayınları.
  • SEZER, Baykan (1988). Türk Sosyolojisinin Ana Sorunları, İstanbul: Sümer Kitabevi Yayınları.
  • SEZER, Baykan (2011). Asya Tarihinde Su Boyu Ovaları ve Bozkır Uygarlıkları, İstanbul: Kitabevi Yayınları.
  • GERÇEK, Selim Nüzhet (1928). Türk Matbaacılığı; İki Yüzüncü Sene-i Devriyesi Münasebeti İle, İstanbul: Ebuzziya Matbaası.
  • BEYDİLLİ, Kemal (2003). Matbaa, İslam Ansiklopedisi, 28, İstanbul: Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları, s. 105-110.
  • KUNT, Metin (1997). Siyasal Tarih (1600-1789), Türkiye Tarihi 3-Osmanlı Devleti: 1600-1908, (G.y.y) Sina Akşin, İstanbul: Cem Yayınevi, s. 19-75.
  • YURDAYDIN, Hüseyin G (1997). Düşünce ve Bilim Tarihi (1699-1839), Türkiye Tarihi 3-Osmanlı Devleti: 1600-1908, (G.y.y.) Sina Akşin, İstanbul: Cem Yayınevi, s. 275-344.
  • KORKMAZ, Şerif (1999). İbrahim Müteferrika ve İlk Türk Matbaası, Dini Araştırmalar Dergisi, 2 (5), Ankara, s. 285-297.
  • KUT, Turgut (1994). Dâruttibâa, İslam Ansiklopedisi, 9 (11), İstanbul, s. 387-429.
  • PEKTAş, Nil (2015). The Begining of Printing in The Ottoman Capital: Book Production and Circulation in Early Modern İstanbul, Osmanlı Bilim Araştırmaları Dergisi, 16(2), İstanbul, s. 3-32.
  • BEYDİLLİ, Kemal (2004). Müteferrika ve Osmanlı Matbaası. 18. Yüzyılda İstanbul'da Kitabiyat, Toplumsal Tarih,128, Ağustos, 2004, s. 44-52.

MATBAA TEKNOLOJİSİNİN OSMANLI DEVLETİNE GİRİŞ KOŞULLARI VE TARTIŞMALAR

Yıl 2017, Cilt: 5 Sayı: 2, 950 - 968, 29.09.2017
https://doi.org/10.19145/e-gifder.285754

Öz

Batılı tarih yazıcılığına göre hareketli
matbaanın icat edildiği tarih olarak kayıtlara geçen 15. yüzyıl, batının doğuya
karşı elde edeceği üstünlüğün temellerini de atacağı bir süreci başlatmıştır.
Takip eden süreçte Osmanlı İmparatorluğu bünyesinde hareketli matbaa
teknolojisinin uygulanması adına yürütülecek ilk çalışmanın, Gutenberg matbaasından
yaklaşık iki yüzyıl sonra 1700'lü yılların başlarında gerçekleşmesi ve bu
gecikmenin sebepleri tarih açısından bir kayıp ve gerilik olarak kabul
edilmiştir. Fakat bu algının ne denli gerçekliği yansıttığı konusu da tarihçilerin
sorguladığı, flulaşmış bir alandır.

Buradan hareketle anakronik yaklaşımların terk edilerek,
tarihin doğu ve batı arasında kurulan denge sayesinde geliştiği, dönemsel
şartların ve toplumların iç dinamiklerinin göz ardı edilmemesi gerekliliği,
yöntemsel olarak niteliksel tarihsel tasarım karakterini taşıyan bu çalışmanın
temel yaklaşım biçimi olacaktır. Böylece, aslında kayıtlara geçen Batı temelli
tarih anlayışının ötesinde uygarlıkların canlandığı coğrafi gerçeklik olarak
Doğu'nun, matbaa teknolojisindeki öncülüğü, Osmanlı Devleti'nin matbaaya karşı
takındığı tavrın tarihçiler gözüyle nasıl ele alındığı gerekli literatür
taraması tekniği kullanılarak tartışılacaktır.

Sonuç olarak, dönem şartları doğru
değerlendirildiğinde Osmanlı İmparatorluğu'nun matbaayı kullanmasını tehir eden
sebeplerin toplumsal ihtiyacın teşekkülünde yaşanan gecikmeye bağlı olarak
ortaya çıktığı görülmüştür.
Özellikle reaya sınıfının geliştirdiği ve kullandığı bu teknolojinin Osmanlı
toplumunda itibar görmemesinin hem toplumsal hem psikolojik saikleri içinde
barındırdığı tespit edilmiştir.






Kaynakça

  • SABEV, Orlin (2006). İbrahim Müteferrika ya da İlk Osmanlı Matbaa Serüveni (1726-1746), İstanbul: Yeditepe Yayınevi.
  • TAYGAN, Ali İsa (1968). Basın 4. Kuvvet, Ankara: Türk Gazeteciler Federasyonu Yayınları.
  • ERTUĞ, Hasan Refiğ (1970). Basın ve Yayın Hareketleri Tarihi, Cilt.1, İstanbul: Yenilik Basımevi.
  • NALCIOĞLU, Belkıs Ulusoy (2013). Osmanlı'da Muhalif Basının Doğuşu; 1828-1878, İstanbul: Yeditepe Yayınevi.
  • KOLOĞLU, Orhan (2015). Osmanlı'dan 21. Yüzyıla Basın Tarihi, İstanbul: Pozitif Yayınları.
  • SEZER, Baykan (1988). Türk Sosyolojisinin Ana Sorunları, İstanbul: Sümer Kitabevi Yayınları.
  • SEZER, Baykan (2011). Asya Tarihinde Su Boyu Ovaları ve Bozkır Uygarlıkları, İstanbul: Kitabevi Yayınları.
  • GERÇEK, Selim Nüzhet (1928). Türk Matbaacılığı; İki Yüzüncü Sene-i Devriyesi Münasebeti İle, İstanbul: Ebuzziya Matbaası.
  • BEYDİLLİ, Kemal (2003). Matbaa, İslam Ansiklopedisi, 28, İstanbul: Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları, s. 105-110.
  • KUNT, Metin (1997). Siyasal Tarih (1600-1789), Türkiye Tarihi 3-Osmanlı Devleti: 1600-1908, (G.y.y) Sina Akşin, İstanbul: Cem Yayınevi, s. 19-75.
  • YURDAYDIN, Hüseyin G (1997). Düşünce ve Bilim Tarihi (1699-1839), Türkiye Tarihi 3-Osmanlı Devleti: 1600-1908, (G.y.y.) Sina Akşin, İstanbul: Cem Yayınevi, s. 275-344.
  • KORKMAZ, Şerif (1999). İbrahim Müteferrika ve İlk Türk Matbaası, Dini Araştırmalar Dergisi, 2 (5), Ankara, s. 285-297.
  • KUT, Turgut (1994). Dâruttibâa, İslam Ansiklopedisi, 9 (11), İstanbul, s. 387-429.
  • PEKTAş, Nil (2015). The Begining of Printing in The Ottoman Capital: Book Production and Circulation in Early Modern İstanbul, Osmanlı Bilim Araştırmaları Dergisi, 16(2), İstanbul, s. 3-32.
  • BEYDİLLİ, Kemal (2004). Müteferrika ve Osmanlı Matbaası. 18. Yüzyılda İstanbul'da Kitabiyat, Toplumsal Tarih,128, Ağustos, 2004, s. 44-52.
Toplam 15 adet kaynakça vardır.

Ayrıntılar

Bölüm Makaleler
Yazarlar

Büşra Tosun Durmuş

Yayımlanma Tarihi 29 Eylül 2017
Gönderilme Tarihi 13 Ocak 2017
Yayımlandığı Sayı Yıl 2017 Cilt: 5 Sayı: 2

Kaynak Göster

APA Tosun Durmuş, B. (2017). MATBAA TEKNOLOJİSİNİN OSMANLI DEVLETİNE GİRİŞ KOŞULLARI VE TARTIŞMALAR. Gümüşhane Üniversitesi İletişim Fakültesi Elektronik Dergisi, 5(2), 950-968. https://doi.org/10.19145/e-gifder.285754
AMA Tosun Durmuş B. MATBAA TEKNOLOJİSİNİN OSMANLI DEVLETİNE GİRİŞ KOŞULLARI VE TARTIŞMALAR. e-gifder. Eylül 2017;5(2):950-968. doi:10.19145/e-gifder.285754
Chicago Tosun Durmuş, Büşra. “MATBAA TEKNOLOJİSİNİN OSMANLI DEVLETİNE GİRİŞ KOŞULLARI VE TARTIŞMALAR”. Gümüşhane Üniversitesi İletişim Fakültesi Elektronik Dergisi 5, sy. 2 (Eylül 2017): 950-68. https://doi.org/10.19145/e-gifder.285754.
EndNote Tosun Durmuş B (01 Eylül 2017) MATBAA TEKNOLOJİSİNİN OSMANLI DEVLETİNE GİRİŞ KOŞULLARI VE TARTIŞMALAR. Gümüşhane Üniversitesi İletişim Fakültesi Elektronik Dergisi 5 2 950–968.
IEEE B. Tosun Durmuş, “MATBAA TEKNOLOJİSİNİN OSMANLI DEVLETİNE GİRİŞ KOŞULLARI VE TARTIŞMALAR”, e-gifder, c. 5, sy. 2, ss. 950–968, 2017, doi: 10.19145/e-gifder.285754.
ISNAD Tosun Durmuş, Büşra. “MATBAA TEKNOLOJİSİNİN OSMANLI DEVLETİNE GİRİŞ KOŞULLARI VE TARTIŞMALAR”. Gümüşhane Üniversitesi İletişim Fakültesi Elektronik Dergisi 5/2 (Eylül 2017), 950-968. https://doi.org/10.19145/e-gifder.285754.
JAMA Tosun Durmuş B. MATBAA TEKNOLOJİSİNİN OSMANLI DEVLETİNE GİRİŞ KOŞULLARI VE TARTIŞMALAR. e-gifder. 2017;5:950–968.
MLA Tosun Durmuş, Büşra. “MATBAA TEKNOLOJİSİNİN OSMANLI DEVLETİNE GİRİŞ KOŞULLARI VE TARTIŞMALAR”. Gümüşhane Üniversitesi İletişim Fakültesi Elektronik Dergisi, c. 5, sy. 2, 2017, ss. 950-68, doi:10.19145/e-gifder.285754.
Vancouver Tosun Durmuş B. MATBAA TEKNOLOJİSİNİN OSMANLI DEVLETİNE GİRİŞ KOŞULLARI VE TARTIŞMALAR. e-gifder. 2017;5(2):950-68.